ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRERyzyko w obrocie energią
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


RYZYKO W ODCINKACH

"Ryzyko w obrocie energią" to dział edukacyjny prezentujący podstawową wiedzę związaną z wszelkimi aspektami ryzyka jakie może towarzyszyć obrotowi energią.
Redakcja merytoryczna: dr hab. inż. Ignacy Kaliszewski (Instytut Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk).

Ryzyko Cenowe IV - Umowy terminowe z dostawą

Zasadniczą cechą, według której klasyfikowane są umowy terminowe jest to, czy w wyniku wykonania przewidzianego umową świadczenia dochodzi do przekazania sobie przez strony umowy instrumentu bazowego. Jak pamiętamy, instrument bazowy jest to prawo, towar lub wskaźnik ekonomiczny, na bazie którego skonstruowana została umowa terminowa. Przekazywać sobie można prawo (na przykład akcje - prawo własności; obligacje - prawo majątkowe; usługi frachtowe, transportowe, przesyłowe - prawo do usługi; prawo emisji ustalonej wielkości zanieczyszczeń - prawo do określonej działalności), towar (złoto, pszenicę, energię) ale nie indeks. Dlatego w umowach, w których instrumentem bazowym jest indeks świadczenie ma zawsze postać rozliczenia pieniężnego. Także w przypadku praw i towarów świadczenie może mieć postać rozliczenia pieniężnego. Tego typu umowami - umowami terminowymi bez dostawy, częściej nazywanymi umowami (terminowymi) finansowymi, zajmiemy się w następnym odcinku.

Umowy terminowe z dostawą ustalonego instrumentu bazowego, czy to zawierane w kontaktach bezpośrednich czy też za pośrednictwem giełdy, stanowią domenę podmiotów posiadających niezbędną wiedzę w zakresie standardów, jakości, zasad magazynowania i transportowania takiego instrumentu. Przykładowo umowa terminowa na dostawę gazu (porównaj przedstawiony w odcinku 12 kontrakt terminowy na gaz notowany na giełdzie New York Mercantile Exchange) widać że może być zawarta jedynie przez podmioty sektora gazowego mające możliwości spowodowania przesyłania gazu w istniejącej sieci gazociągów. Analogiczna prawidłowość obowiązuje w przypadku umów na wszelkie inne towary (przykładowo: hurtowy obrót energia elektryczną wymaga koncesji) i prawa (przykładowo: w Polsce publiczny obrót papierami wartościowymi odbywa się pod rządami ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi).

Inne instytucje mogą uczestniczyć w rynkach umów terminowych z dostawą tylko pośrednio, na przykład banki jako instytucje kredytujące, a także firmy ubezpieczeniowe ubezpieczające działalność gospodarczą. Całkowicie wyłączone są z możliwości uczestniczenia w takich rynkach podmioty spekulujące. Wyjątek od tej reguły wprowadza istnienie giełdy. Na giełdach wszyscy dopuszczeni do gry giełdowej mogą zawierać giełdowe umowy terminowe (czyli kontrakty) niezależnie od tego czy kontrakt przewiduje dostawę instrumentu bazowego czy tylko rozliczenie finansowe. Specyfika giełdy pozwala tym instytucjom unikać wchodzenia w zobowiązania dostawy instrumentu bazowego w okresie wykonania kontraktu. Szczegółową prezentacje takich rozwiązań musimy jednak odłożyć na później.

Poniższa tabela przedstawia klasyfikacje umów terminowych według wprowadzonych przez nas do tej pory cech.

UMOWY TERMINOWE
Z DOSTAWĄ
BEZ DOSTAWY
PRAWA, TOWARY
możliwe
możliwe
INDEKSY
nie możliwe
możliwe

/Ignacy Kaliszewski/

zobacz poprzednie odcinki




cire
©2002-2018
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE