ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRERyzyko w obrocie energią
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


RYZYKO W ODCINKACH

"Ryzyko w obrocie energią" to dział edukacyjny prezentujący podstawową wiedzę związaną z wszelkimi aspektami ryzyka jakie może towarzyszyć obrotowi energią.
Redakcja merytoryczna: dr hab. inż. Ignacy Kaliszewski (Instytut Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk).

Ryzyko Cenowe II - Metoda giętych spinaczy

Załóżmy, że istnieje rynek natychmiastowy, na którym można zrealizować świadczenie analogiczne jak w umowie terminowej. Zastanówmy się jakie skutki ekonomiczne dla stron umowy terminowej będzie miała cena świadczenia na rynku umów natychmiastowych w chwili określonej w treści umowy jako moment realizacji świadczenia. Możemy to zanalizować graficznie, tak jak to jest pokazane na rysunku 1. Jeżeli uzgodniona w umowie cena terminowa świadczenia wynosi c, to w zależności od ceny natychmiastowej w danej chwili (oznaczmy tę cenę przez x) strona umowy poniesie stratę lub odnotuje zysk. Gdy x > c, zysk (jednostkowy) w wysokości x - c osiąga strona przyjmująca świadczenie (bo po cenie terminowej c otrzymuje świadczenie, którego cenę rynek umów natychmiastowych ustala na x), a stratę ponosi strona wykonująca świadczenie. Gdy c > x zysk w wysokości c - x osiąga strona wykonująca świadczenie (bo po cenie terminowej c wykonuje świadczenie, którego cenę rynek umów natychmiastowych ustala na x), a stratę ponosi strona przyjmująca świadczenie. Gdy x > c, wysokość zysku strony przyjmującej świadczenie wynosi a *(x - c), natomiast gdy c > x, wysokość zysku strony wykonującej świadczenie wynosi a *(c - x), gdzie a jest wielkością (liczbą jednostek) świadczenia. W każdym przypadku zysk jednej strony umowy terminowej odniesiony do rynku natychmiastowego wynosi tyle ile wynosi strata drugiej strony. Zatem efekt liczony łącznie dla obu stron transakcji niezależnie od ceny natychmiastowej wynosi zawsze 0 !

Przykład 1. Wytwórca energii zakładając uzyskanie w następnym miesiącu przychodu w wysokości 20USD/MWh obawia się spadku ceny energii. Aby ubezpieczyć się przed skutkami takiej sytuacji, może on zawrzeć umowę terminową, w której zobowiąże się do sprzedaży (świadczenie) w następnym miesiącu energii po cenie terminowej 20USD/MWh. Załóżmy, że miejscem dostawy - odbioru jest stacja rozdzielcza Laufenburg w Szwajcarii, gdzie funkcjonuje rozwinięty rynek umów natychmiastowych (dostawa na następny dzień). Ceny energii elektrycznej w umowach natychmiastowych zawieranych na tym rynku ujawnia Swiss Electricity Price Index(1) (SWEP). Dzięki zawartej umowie terminowej wytwórca zrealizuje sprzedaż po cenie terminowej 20USD/MWh. Załóżmy dalej, że wartość tego indeksu w chwili realizacji świadczenia wynosi 15USD/MWh. Gdyby wytwórca nie zawarł umowy terminowej, byłby zmuszony dokonać sprzedaży energii po cenie natychmiastowej 15USD/MWh (lub zbliżonej), co oznaczałoby stratę 5USD/MWh. Konstrukcja umowy terminowej powoduje jednak, że przy wartości indeksu na przykład 30USD/MWh wytwórca, zobowiązany umową terminową, nie zrealizuje nadzwyczajnego zysku ze sprzedaży energii w wysokości 30USD/MWh - 20USD/MWh = 10USD/MWh (2).

__________

Użyty powyżej powszechnie przyjęty sposób analizy ekonomicznych skutków umów terminowych będzie odtąd często przez nas wykorzystywany. Ponieważ komunikujemy się za pomocą Internetu nie mamy ograniczeń, w przeciwieństwie do tradycyjnego druku, w posługiwaniu się kolorami. Dlatego przyjmiemy na stałe konwencję taką jak na rysunku: odtąd efekt dla strony wykonującej świadczenie będziemy zawsze rysować kolorem niebieskim, efekt dla strony przyjmującej świadczenie kolorem czerwonym, natomiast efekt liczony dla obu stron transakcji łącznie kolorem zielonym.

Jeżeli Czytelnik będzie chciał samodzielnie wykonać taką analizę, a nie będzie miał pod ręką komputera aby, np. w edytorze Word, wykonać kolorowy rysunek, ani też kolorowych kredek do wykonania rysunku na papierze, to polecamy wtedy posłużenie się rozgiętymi spinaczami o odpowiednich kolorach (stąd nazwa metoda giętych spinaczy - do nazwy i pomysłu niżej podpisany zgłasza prawa autorskie!). Jest to bardzo wygodne na przykład w podróży, kiedy nagle odczujemy potrzebę skonstruowania lub zweryfikowania umowy terminowej - garść kolorowych spinaczy jest dużo poręczniejsza niż nawet najmniejszy komputer przenośny. Jak zobaczymy dalej, dla analiz bardziej złożonych umów terminowych zwykłe wyprostowanie spinacza tak aby przypominał odcinek prostej nie wystarczy!

/Ignacy Kaliszewski/


(1) Popularny w Europie Zachodniej indeks ceny energii elektrycznej, por. np. Hoffman K., Kaliszewski I., Sulima A., Odtwarzanie informacji z informacji zagregowanej - konstrukcja indeksu ceny energii elektrycznej. W: Inżynieria Wiedzy i Systemy Ekspertowe, pod red. Zdzisława Bubnickiego i Andrzeja Grzecha, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław, 2000, tom 2, ss. 253-260.

(2) W rzeczywistości umowa musi określać także wielkość sprzedaży, a przez to także wartość świadczenia.

/Ignacy Kaliszewski/

zobacz poprzednie odcinki




cire
©2002-2018
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE