ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRERyzyko w obrocie energią
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


RYZYKO W ODCINKACH

"Ryzyko w obrocie energią" to dział edukacyjny prezentujący podstawową wiedzę związaną z wszelkimi aspektami ryzyka jakie może towarzyszyć obrotowi energią.
Redakcja merytoryczna: dr hab. inż. Ignacy Kaliszewski (Instytut Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk).

Ryzyko Cenowe XV - Umowy opcyjne: coś strasznego!

W podręcznikach z zakresu umów terminowych opcje zwykle grają rolę "czarnego luda", którym się straszy potencjalnych inwestorów. Ulubionym stwierdzeniem jest: "dla strony umowy opcyjnej bezwarunkowo zobowiązanej do wykonania umowy taka umowa może się stać źródłem nieograniczonych strat".

W rzeczywistości nie jest to cecha wyróżniająca opcje. W umowach terminowych obie strony umowy są właśnie w takiej sytuacji. Prawdopodobnie jawna asymetria sytuacji stron w umowach opcyjnych powoduje, że niebezpieczeństwo to jest dostrzegane w tym przypadku w sposób tak jaskrawy. Co więcej, w przypadku, gdy umowa terminowa bądź umowa opcyjna jest użyta dla ustalenia ceny świadczenia w przyszłości należy raczej mówić o cenie jaką się płaci za możliwość ustalenia ceny (ubezpieczenie od ryzyka cenowego) niż o stracie w sensie dosłownym. Stratę w sensie dosłownym można ponieść tylko wtedy, gdy umowę terminową bądź umowę opcyjną używa się jako instrumentu czysto spekulacyjnego lub analizuje się taką umowę w oderwaniu od wykonywanej strategii ubezpieczenia. Przykład: inwestor finansowy (czyli inwestor nie działający na fizycznym rynku energii elektrycznej) zawiera umowę terminową bez dostawy (inwestor finansowy może zawrzeć tylko taki rodzaj umowy), w której ceną terminową jest cena energii elektrycznej reprezentowana przez uzgodniony w umowie indeks. W wyniku wykonania umowy inwestor odnotuje zysk lub ponosi stratę, a w przypadku, gdy cena terminowa pokrywa się z wartością indeksu wynik umowy jest neutralny.

Z pewnością dla stron umów opcyjnych posiadających opcję odstąpienia od wykonania umowy, umowy takie są bezpieczniejszym instrumentem niż umowy terminowe. Problemem dla obu stron umowy jest poprawna zamiana ryzyka cenowego na premię opcyjną (wycena umowy opcyjnej). O ile jednak dla strony posiadającej opcję ryzyko poniesienia straty jest ograniczone poprzez sprowadzenie tego ryzyka w najgorszym przypadku jedynie do zapłaty premii opcyjnej (swoista immunizacja ryzyka na rynkowe wahania ceny), to dla strony bezwzględnie zobowiązanej do wykonania umowy korzyść jest ograniczona wysokością premii opcyjnej natomiast wielkość ewentualnej straty jest funkcją ceny natychmiastowej. Jest zatem rzeczą zrozumiałą, że asymetria umów opcyjnych i asymetria praw stron takich umów jest przyczyną asymetrii w umiejętnościach wyceny tych umów i zarządzania ryzykiem związanym występowaniem w roli strony bezwzględnie zobowiązanej do wykonania umowy. W roli tej zwykle występują wyspecjalizowane banki lub instytucje finansowe. To one określają zazwyczaj wysokość premii opcyjnej chociaż nie wyklucza to całkowicie pewnego marginesu na negocjacje. Dlatego też tradycyjnie przyjęło się nazywać stronę bezwzględnie zobowiązaną do wykonania umowy opcyjnej wystawcą opcji. Określenie to stosowane jest również w odniesieniu do umów opcyjnych zawieranych na giełdzie.

Standard umowy opcyjnej zawieranej na giełdzie, czyli standard kontraktu opcyjnego, specyfikuje cenę wykonania. Ponieważ przewidywania inwestorów co do kształtowania się cen w przyszłości różnią się zwykle, w standardzie kontraktu opcyjnego specyfikuje się szereg cen wykonania. W ten sposób jeden standard specyfikuje kilka kontraktów opcyjnych. Standard kontraktu terminowego specyfikuje też w jaki sposób w miarę upływu czasu giełda wprowadza możliwość zawierania identycznych kontraktów opcyjnych lecz z innymi cenami wykonania wraz ze zmianą przewidywań inwestorów pod wpływem zmian na rynku.

Poniżej przedstawiamy specyfikację standardu kontraktu opcyjnego, w którym instrumentem bazowym jest gaz, notowanego na New York Mercantile Exchange. W odcinku 12 przedstawiliśmy specyfikację kontraktu terminowego z analogicznym instrumentem bazowym notowanym na tej samej giełdzie. Porównanie obu standardów jest pouczające dla zrozumienia różnic pomiędzy oboma typami kontraktów. Warto zauważyć, że przedmiotem świadczenia w kontrakcie opcyjnym jest "dostawa" kontraktu terminowego, w którym z kolei świadczeniem jest dostawa gazu. W przypadku opcji kupna (opcję ma strona zobowiązana do przyjęcia świadczenia) w wyniku wykonania opcji strona zobowiązana do przyjęcia świadczenia stanie się stroną kontraktu terminowego w roli nabywcy. W przypadku opcji sprzedaży (opcję ma strona zobowiązana do wykonania świadczenia) w wyniku wykonania opcji strona zobowiązana do wykonania świadczenia stanie się stroną kontraktu terminowego w roli sprzedawcy.

Specyfikacja standardowych warunków kontraktu opcyjnego
Henry Hub Natural Gas notowanego na New York Mercantile Exchange
Wielkość kontraktu 1 kontrakt terminowy Henry Hub Natural Gas
Czas notowań 10:00 - 15:10 w systemie aukcji
16:00 - 7:00 w elektronicznym systemie NYMEX ACCESS
Miesiąc realizacji kontraktu Wybrany miesiąc z kolejnych 12 miesięcy poczynając od najbliższego miesiąca plus miesiąc 15, 18, 21, 24, 27, 33, 36 wprowadzane do notowań w czerwcu i grudniu
Jednostki notowań Dolary i centy na MMBtu
Minimalna zmiana ceny kontraktu 0,001 $ na MMBtu (10 $ na kontrakt)
Dopuszczalna dzienna zmiana ceny Bez limitu
Ostatni dzień obrotu Dzień roboczy poprzedzający dzień wygaśnięcia kontraktu
Realizacja opcji Poprzez zgłoszenie izbie rozrachunkowej najpóźniej do 17:30 lub 45 minut po ogłoszeniu dziennej ceny rozliczeniowej kontraktu terminowego, każdego dnia ważności kontraktu
Cena wykonania opcji 20 cen wykonania co 0,05 $ na MMBtu powyżej i poniżej ceny zamknięcia kontraktu terminowego z poprzedniego dnia notowań
Miejsce dostawy Stacja rozdzielcza "Henry" firmy Sabine Pipe Line Co. w Louisianie, USA. Dostawca jest odpowiedzialny za przesył gazu do i przez stację, odbiorca za odbiór gazu
Okres dostawy Pomiędzy pierwszym i ostatnim dniem miesiąca dostawy przy zachowaniu maksymalnej równomierności dostaw
Standardy jakościowe Zgodne z wymaganiami operatora rurociągu
Ograniczenie liczby kontraktów 7 000 we wszystkich miesiącach łącznie, nie więcej niż 5 000 w pojedynczym miesiącu, nie więcej niż 1 000 w ciągu ostatnich trzech dni obrotu w ostatnim miesiącu kontraktu
Depozyty zabezpieczające Wymagane w pełnej wysokości od sprzedawców kontraktów opcyjnych, depozyty zabezpieczające dla nabywców opcji są ograniczone wysokością uzyskanej premii
Oznaczenie ON

/Ignacy Kaliszewski/

zobacz poprzednie odcinki




cire
©2002-2018
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE