ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRERyzyko w obrocie energią
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


RYZYKO W ODCINKACH

"Ryzyko w obrocie energią" to dział edukacyjny prezentujący podstawową wiedzę związaną z wszelkimi aspektami ryzyka jakie może towarzyszyć obrotowi energią.
Redakcja merytoryczna: dr hab. inż. Ignacy Kaliszewski (Instytut Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk).

Ryzyko cenowe VI - Strategie ubezpieczające

W umowie terminowej finansowej, jak to poglądowo przedstawia rysunek 2 zamieszczony w poprzednim odcinku, za wyjątkiem przypadku x = c, czyli gdy cena natychmiastowa w okresie wykonania umowy terminowej jest równa cenie terminowej, jedna strona umowy przekazuje drugiej stronie określone środki pieniężne. Strzałki na rysunku 2 pokazują kierunek przepływu środków. Czy poza czystą spekulacją zawieranie takich umów jest racjonalne? Skąd czerpać środki, gdy okaże się, że należy drugiej stronie umowy takie środki przekazać? Poniżej spróbujemy odpowiedzieć na te pytania w formie bardziej ogólnej niż to przedstawia przykład 2.

Zauważmy najpierw, że w umowach terminowych z dostawą zysk z umowy (dodatni efekt ekonomiczny) jest kategorią jedynie hipotetyczną: "gdybym zamiast zawrzeć umowę terminową dokonał analogicznej operacji na rynku natychmiastowym, to odniósłbym wymierną korzyść" (ale druga strona transakcji powie: "gdybym nie zawarł umowy terminowej natomiast dokonał analogicznej operacji na rynku natychmiastowym, to poniósłbym wymierną stratę"). Wymierny zysk pojawia się natomiast w umowie terminowej finansowej.

Jeżeli inwestor wykonuje świadczenie dostawy instrumentu bazowego na rynku natychmiastowym, natomiast efekt ekonomiczny takiej operacji ubezpiecza zawarciem umowy terminowej finansowej na wykonanie świadczenia rozliczenia różnicy wartości analogicznej ilości instrumentu bazowego, to strategię taką nazywa się ubezpieczeniem sprzedażowym. Symetrycznie, jeżeli inwestor na rynku natychmiastowym przyjmuje świadczenie dostawy instrumentu bazowego, natomiast efekt ekonomiczny takiej operacji ubezpiecza zawarciem umowy terminowej finansowej na przyjęcie rozliczenia różnicy wartości analogicznej ilości instrumentu bazowego, to strategię taką nazywa się ubezpieczeniem zakupowym.

Ubezpieczenie sprzedażowe:

  na rynku natychmiastowym na rynku terminowym
w danej chwili - zawarcie umowy terminowej finansowej jako strona wykonująca świadczenie
w terminie wykonania umowy terminowej zawarcie umowy natychmiastowej jako strona wykonująca świadczenie wykonanie świadczenia

Efekt ekonomiczny ubezpieczenia sprzedażowego w terminie wykonania umowy terminowej dla strony wykonującej świadczenie dostawy instrumentu bazowego na rynku natychmiastowym (c - cena terminowa, x - cena natychmiastowa):

1) przypadek c > x

cena z rynku natychmiastowego x,

cena z rynku terminowego c - x (porównaj zasadę rozliczenia pieniężnego w umowie terminowej finansowej, odcinek 19),

cena wynikowa c.

2) przypadek x > c

cena z rynku natychmiastowego x,

cena z rynku terminowego -(x - c) (znak ujemny bo przekazującym środki jest

strona wykonująca świadczenie, porównaj zasadę rozliczenia pieniężnego w umowie terminowej finansowej, odcinek 19),

cena wynikowa c.

Zatem efektem ubezpieczenia sprzedażowego dla strony wykonującej świadczenie dostawy na rynku natychmiastowym jest ustalona z góry cena świadczenia równa cenie terminowej.

Zwróćmy uwagę, że opisane w przykładzie 2 (odcinek 19) postępowanie wytwórcy energii realizuje ubezpieczenie sprzedażowe, gdzie świadczeniem jest dostawa (dostawa na rynku natychmiastowym i "dostawa" na rynku terminowym).

Ubezpieczenie zakupowe:

  na rynku natychmiastowym na rynku terminowym
w danej chwili - zawarcie umowy terminowej finansowej jako strona przyjmująca świadczenie
w terminie wykonania umowy terminowej zawarcie umowy natychmiastowej jako strona przyjmująca świadczenie wykonanie świadczenia

Efekt ekonomiczny ubezpieczenia zakupowego w terminie wykonania umowy terminowej dla strony przyjmującej świadczenie dostawy instrumentu bazowego na rynku natychmiastowym:

1) przypadek c > x

cena z rynku natychmiastowego -x (znak ujemny bo przekazującym środki jest strona przyjmująca świadczenie),

cena z rynku terminowego -(c - x) (porównaj zasadę rozliczenia pieniężnego w umowie terminowej finansowej, odcinek 19),

cena wynikowa -c (znak ujemny bo przekazującym środki jest strona przyjmująca świadczenie).

2) przypadek x > c

cena z rynku natychmiastowego -x (znak ujemny bo przekazującym środki jest strona przyjmująca świadczenie),

cena z rynku terminowego x - c (znak ujemny bo stroną przekazującą środki jest wykonujący świadczenie),

cena wynikowa -c (znak ujemny bo przekazującym środki jest strona przyjmująca świadczenie).

Zatem efektem ubezpieczenia zakupowego dla strony przyjmującej świadczenie dostawy na rynku natychmiastowym jest ustalona z góry cena świadczenia równa cenie terminowej.

Ubezpieczeniem zakupowym może być zainteresowany odbiorca energii. Mutatis mutandis, czyli zmieniając to, co powinno być zmienione, na przykład zastępując wytwórcę odbiorcą, można łatwo przykład 2 przerobić na przykład ubezpieczenia zakupowego. Co pozostawiamy Czytelnikowi.

Efekt ekonomiczny strategii ubezpieczenia dowolnego typu ilustruje rysunek 3.

Jest oczywiste, że strategie ubezpieczające mogą w sposób wyżej opisany być wykorzystane tylko do instrumentów bazowych będących towarami bądź prawami, gdyż tylko one (a nie indeksy) mogą być przedmiotem dostawy na rynku natychmiastowym.

/Ignacy Kaliszewski/

zobacz poprzednie odcinki




cire
©2002-2018
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE