ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRERyzyko w obrocie energią
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


RYZYKO W ODCINKACH

"Ryzyko w obrocie energią" to dział edukacyjny prezentujący podstawową wiedzę związaną z wszelkimi aspektami ryzyka jakie może towarzyszyć obrotowi energią.
Redakcja merytoryczna: dr hab. inż. Ignacy Kaliszewski (Instytut Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk).

Ryzyko Cenowe V - Umowy terminowe finansowe

W przypadku, gdy instrumentem bazowym dla umowy terminowej jest prawo lub towar, strony umowy mogą przyjąć, a w przypadku, gdy instrumentem bazowym dla umowy terminowej jest indeks, to z powodów omówionych w poprzednim odcinku strony umowy muszą przyjąć, że przedmiotem świadczenia nie będzie dostawa instrumentu bazowego, a jedynie rozliczenie pieniężne dokonane według następującej zasady:

a) w okresie wykonania umowy strona przyjmująca świadczenie otrzyma od strony wykonującej środki pieniężne w wysokości różnicy pomiędzy:

-wartością określonej w umowie wielkości (liczby jednostek) świadczenia (będziemy oznaczać te wielkość przez a) obliczoną według ceny tego instrumentu z rynku natychmiastowego x

a

- wartością tej samej wielkości (liczby jednostek) świadczenia obliczoną według ceny terminowej c,

o ile ta różnica jest dodatnia [czyli (x - c)a jeżeli x > c];

b) w okresie wykonania umowy strona wykonująca świadczenie otrzyma od strony przyjmującej świadczenie środki pieniężne w wysokości różnicy pomiędzy:

- wartością określonej w umowie wielkości (liczby jednostek) świadczenia obliczoną według ceny terminowej c

a

- wartością tej samej wielkości (liczby jednostek) świadczenia obliczoną według ceny tego instrumentu z rynku natychmiastowego x,

o ile ta różnica jest dodatnia [czyli (c - x)a jeżeli c > x].

Jak widać warunkiem koniecznym dla tego aby można było zawierać umowy terminowe finansowe, jest istnienie rynku natychmiastowego dla instrumentu bazowego. Z tego rynku bowiem pochodzi cena (natychmiastowa) pozwalająca skonstruować wyżej przedstawione rozliczenie "różnicowe" (umowa różnicowa to inne, rzadziej stosowane określenie umowy terminowej).

Efekt ekonomiczny takiej umowy terminowej jest, jak to pokazuje rysunek, dla obu stron umowy neutralny.

Umowami terminowymi finansowymi posługują się podmioty zainteresowane pozyskaniem określonego prawa lub towaru na rynku natychmiastowym, natomiast traktujące umowy terminowe jako swoiste ubezpieczenie przed skutkami niekorzystnego dla podmiotu poziomu ceny na tym rynku w przyszłości. Mechanizm takiego ubezpieczenia omówimy szczegółowo w następnym odcinku.

Umowami terminowymi finansowymi posługują się oczywiście również podmioty z zasady stroniące od zawierania wszelkich umów z dostawą, natomiast pragnące jedynie zarabiać na różnicach cen, a więc instytucje finansowe, a także indywidualni inwestorzy. Dzięki temu rynek umów terminowych finansowych może być (i bardzo często jest) znacznie większy niż rynek umów terminowych na ten sam instrument bazowy lecz z dostawą.

__________

Przykład 2. Dla ilustracji zmodyfikujemy umowę terminową opisaną w przykładzie 1. Jak poprzednio zakładamy, że wytwórca energii zakładając uzyskanie w następnym miesiącu przychodu w wysokości 20USD/MWh obawia się spadku ceny energii. Aby ubezpieczyć się przed skutkami takiej sytuacji, może on zawrzeć umowę terminową finansową stanowiącą, że otrzyma on od drugiej strony różnicę pomiędzy wartością ustalonej w umowie ilości energii elektrycznej po cenie 20USD/MWh (cena terminowa) a wartością tej samej ilości energii elektrycznej po cenie określonej przez średnią za okres dostawy wartość indeksu SWEP, o ile ta różnica będzie dodatnia. W zamian za to wytwórca energii przekaże drugiej stronie umowy różnicę pomiędzy wartością ustalonej w umowie ilości energii elektrycznej po cenie określonej przez średnią za okres dostawy wartość indeksu SWEP a wartością tej samej ilości energii elektrycznej po cenie 20USD/MWh, o ile ta różnica będzie dodatnia. Natomiast wyprodukowaną przez siebie energię wytwórca sprzeda na rynku umów natychmiastowych funkcjonującym w oparciu o stację rozdzielczą Laufenburg.

1. Załóżmy, że średnia za okres dostawy wartość indeksu SWEP wyniosła 15USD/MWh. Taką też cenę otrzyma wytwórca za sprzedaną przez siebie na rynku natychmiastowym energię a dodatkowo otrzyma 5USD/MWh w wyniku wykonania umowy terminowej.

2. Załóżmy, że średnia za okres dostawy wartość indeksu SWEP wyniosła 30USD/MWh. Wytwórca przekaże drugiej stronie umowy 10 USD za każdą objętą umową terminową megawatogodzinę.

W każdym zatem przypadku efekt ekonomiczny umowy terminowej i jednocześnie operacji na rynku natychmiastowym jest taki sam jak sprzedaż energii elektrycznej po założonej cenie 20USD/MWh.

Umowę jak wyżej wytwórca energii może zawrzeć z podmiotem operującym bezpośrednio na rynku energii, na przykład spółką obrotu, ale także na przykład z biurem brokerskim lub bankiem.

__________

/Ignacy Kaliszewski/

zobacz poprzednie odcinki




cire
©2002-2018
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE